blauwe lamp

Geen gekleurde lampen

Gekleurde lampen en onvolledig licht brengen dieren in de grootste verwarring.

Het zonlicht dat wij zien is samengesteld uit een heleboel kleuren. Wij zien dat als helder wit licht en dat reflecteert op alle voorwerpen om ons heen. Ieder voorwerp heeft de mogelijkheid om een of meerdere delen van het licht te reflecteren. Een banaan zal voornamelijk geel reflecteren, een sinaasappel oranje. Dingen hebben zelf dus geen kleur, maar doordat ze uit een of meerdere bepaalde stoffen bestaan die een bepaalde kleur reflecteren zien wij ze dus als geel of oranje.
Wij zien die weerkaatsing van die kleur met de drie verschillende ontvangers in onze ogen en onze hersenen maken daar een mooi plaatje van. Als een van die drie ontvangers niet goed werkt dan noemen we dat kleurenblind zijn.
Wat de ene mens ziet kan er voor een ander dus anders uit zien. Dat geldt zeker voor dieren.

Er zijn in de dierenwereld heel veel verschillende ogen. Ogen die zijn aangepast om te kunnen overleven. Ogen voor het donker, ogen voor de woestijn, ogen voor herkenning.

Er zijn dierenogen die niet 3 maar 4 verschillende ontvangers hebben en die ontvangers kunnen ook nog eens zijn aangepast aan een bepaalde kleur. Zo zien vogels, kousenbandslangen en huisgecko's het UV-licht en roodwangschildpadden kunnen daarbij ook nog ver in het infrarood zien.
Dat geeft deze dieren de mogelijkheid om soortgenoten beter te herkennen en de juiste kwaliteit voedsel te vinden. Er zijn dieren die in de paartijd van kleur veranderen en daardoor door hun soortgenoten herkend worden. Wij zien die verkleuring van zo'n dier niet omdat onze ogen dat niet waar kunnen nemen.

Een andere kwaliteit van ogen is hoeveel licht ze nodig hebben om een beeld te kunnen laten maken door de hersenen. Die hoeveelheid wordt uitgedrukt in Lux. Binnenshuis ligt dat zo rond de 70, maar in de zon is 25.000 Lux helemaal niet vreemd. In de tropen is 100.000 Lux een normale waarde.
Bij daglicht is er geen probleem met herkenning, 's nachts is dat voor ons heel anders. Mensen zien bij 2 Lux niets meer. Dat valt buiten de mogelijkheden van ons oog. Maar heel veel dieren kunnen bij 0,5 Lux nog van alles zien.

Als wij 's avonds in het pikdonker in het terrarium kijken zien we niets, maar de reptielen zien ons duidelijk. En daarbij komt dat ze ons in full-colour zien. Net als hun omgeving, voedsel en terrariuminrichting. Minstens zo duidelijk zoals wij alles tegen zonsondergang zien. En vergeet niet dat al dat licht nog steeds van de zelfde samenstelling is als midden op de dag. De totale hoeveelheid is minder, maar de kwaliteit is gelijk. Ook midden in de nacht bij het kleinste beetje maneschijn. Maanlicht is dus niet blauw, maar helder licht met een lage sterkte. Verschillende diersoorten blijken uit veiligheid rondom volle maan 's nachts minder vaak te foerageren dan bij nieuwe maan.

En nu komen we aan bij de gekleurde lampen.
Wat doet een rode of blauwe lamp? Bij een lamp waarvan wij zien dat die één kleur afgeeft heeft men er voor gezorgd dat het glas alleen maar die ene kleur kan doorlaten. We zien hem als blauw omdat de kleurstof in het glas van de lamp het blauwe zonlicht reflecteert (zie de banaan en de sinaasappel hierboven) en die kleurstof laat ook alleen het blauwe licht van de lamp naar buiten ontsnappen.
Als we deze lamp in het terrarium plaatsen zal er alleen blauw licht schijnen en alles in het terrarium dat blauw kan reflecteren zal er ook blauw uit zien. Maar dan ook overweldigend blauw! Zo blauw dat het dier 's nachts verblind wordt. Want het lampje geeft door de hoge lichtgevoeligheid van de ogen van het dier enorm veel licht af. Denk daarbij maar aan heen groot popconcert als een heel podium in een mooi kleurtje licht wordt gezet. Je popidool ziet er de ene keer paars, dan groen of rood uit. Die kleurt mee met de muziek.

Daarom is een gekleurde nachtlamp voor je dieren een kwelling. Mensen denken dan dat ze een dier, maar vooral zichzelf, een plezier doen met een "mooi" nachtlampje.

Wil je je dieren een plezier doen en er ook nog voor zorgen dat ze wel iets kunnen zien, doe dan geen licht aan!

 

Op de linker foto zie je een terrarium verlicht met blauwe lampen. Na verdere bestudering heeft men de verlichting hier aangepast naar de natuurlijke situatie. Niet alleen voor de dieren een hele vooruitgang, maar ook voor de bezoekers van deze dierentuin.

Met dank aan Frances Baines voor haar uitgebreide onderzoek.